FAQ | Μια σημείωση για τον «Εργαλειακό Λόγο»

Συχνά χρησιμοποιούμε τον όρο «Εργαλειακός Λόγος» και στο shades. Σε αυτό το σύντομο ηχητικό της σελίδας Pol Sci επιχειρείται μια περιγραφή του όρου:

Ελληνική μετάφραση

Ο Εργαλειακός Λόγος περιγράφει μια μορφή ορθολογισμού που εστιάζει στην εύρεση των πιο αποτελεσματικών μέσων για την επίτευξη ενός δεδομένου στόχου, χωρίς να αμφισβητεί κριτικά τον ίδιο τον στόχο. Για τον Μαξ Χορκχάιμερ και τον Τέοντορ Β. Αντόρνο, η σύγχρονη κοινωνία εκτιμά όλο και περισσότερο τον υπολογισμό, την αποδοτικότητα, τη μέτρηση, την πρόβλεψη και τον έλεγχο, ενώ παραμερίζει ερωτήματα νοήματος, αξίας, σκοπού και του τι οφείλουν να επιδιώκουν τα ανθρώπινα όντα. Ο Λόγος κινδυνεύει έτσι να μετατραπεί σε εργαλείο οργάνωσης και ελέγχου του κόσμου, αντί να παραμείνει μέσο αμφισβήτησης του αν αυτός ο κόσμος είναι δίκαιος ή επιθυμητός.

Για τη Σχολή της Φρανκφούρτης, αυτό αποκτά πολιτική σημασία επειδή ο Εργαλειακός Λόγος μπορεί να υπηρετεί τη γραφειοκρατία, την κυριαρχία και τον κοινωνικό έλεγχο, ενώ παρουσιάζεται ως ουδέτερος και αντικειμενικός. Ο Χορκχάιμερ και ο Αντόρνο προειδοποιούν επίσης ότι η προσπάθεια εξάλειψης κάθε υποκειμενικού ή μη ορθολογικού στοιχείου μπορεί η ίδια να γίνει δογματική, μετατρέποντας δήθεν καθολικές αρχές σε αναμφισβήτητες αλήθειες. Η υπεράσπιση της τέχνης από τον Αντόρνο είναι σημαντική εδώ: η τέχνη διατηρεί μορφές εμπειρίας που αντιστέκονται στην πλήρη αναγωγή τους σε υπολογισμό, χρησιμότητα και αποδοτικότητα, κρατώντας ανοιχτή τη δυνατότητα να φανταστούμε έναν κόσμο πέρα από τον Εργαλειακό Λόγο.

Related posts